TENKİS
Tenkis davasının konusu, TMK m. 560/1 hükmünde belirtilmiştir. Bu hükme göre, ” Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.”
TMK’nın m. 565 hükmüne göre ; ” Aşağıdaki karşılıksız kazandırmalar, ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkise tâbidir: 1. Mirasbırakanın, mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlararası kazandırmalar,geri verilmemek kaydıyla altsoyuna malvarlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yaptığı kazandırmalar ya da alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi, 2. Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar, 3. Mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar, 4. Mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar. “
DENKLEŞTİRME
TMK m. 669-675 arasında düzenlenen mirasta denkleştirme, mirasbırakanın mirasçılara yaptığı sağlararası karşılıksız kazandırmalar sebebiyle, mirasçılar arasında eşitliği sağlayan bir kurumdur.
Denkleştirmede mirasçı, eşitliğin sağlanması amacıyla aldığı değerleri terekeye iade etmektedir. Mirasta denkleştirmenin amacı, yasal mirasçılığı korumak ve altsoylar arasındaki eşitliği, adaleti ve hakkaniyeti sağlamaktır.
Mirasta denkleştirmenin koşulları, kazandırmanın sağlararası ve karşılıksız olması, mirasbırakanın malvarlığından çıkmış olması ve yasal mirasçının miras payına mahsuben yapılmış olmasıdır.
Mirasta denkleştirme, mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçısına miras payına mahsuben yaptığı karşılıksız kazandırmaların mevcutsa aynen, değilse değerinin miras ortaklığına geri verilmesi ya da miras payına mahsup edilmesidir. Mirasbırakandan denkleştirmeye tâbi kazandırma almış olan bir yasal mirasçı, diğer yasal mirasçılara karşı bu kazandırmayı iade ile yükümlüdür. Böylece, mirasbırakandan sağlar arası karşılıksız kazandırma almış olan mirasçı ile kazandırma almamış olan mirasçılar arasında eşitliği ve hakkaniyeti tesis etmek amaçlanmıştır
Denkleştirmenin söz konusu olabilmesi için kazandırma1 karşılıksız olmalıdır, kazandırma sağlararası bir işlemle yapılmış olmalıdır, karşılıksız kazandırma mirasbırakanın malvarlığından yapılmış olmalıdır, karşılıksız kazandırmanın yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapılmış olması gereklidir. Denkleştirme borçlusu mirasçı, denkleştirme konusu şeyden birtakım semereler veya başka yararlar elde etmiş ise iyiniyetli ya da kötüniyetli olduğuna bakılmaksızın sebepsiz zenginleşme hükümlerince bunları iade ile yükümlüdür.
